แม้พันธมิตรของสหรัฐฯ จะไม่เข้าร่วมสงครามอิหร่าน แต่แรงกระแทกทางเศรษฐกิจและการเมืองกลับถาโถมใส่พวกเขาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ผู้นำโลกกำลังเผชิญแรงกดดัน 2 ด้าน ทั้งจากวอชิงตันและคนในประเทศ จนทำให้ความสัมพันธ์กับสหรัฐฯ เริ่มสั่นคลอนอย่างไม่เคยเป็นมาก่อนวันนี้ (15 เม.ย.2569) สตีเฟน คอลลินสัน นักข่าวอาวุโสของ CNN วิเคราะห์ถึงสถานการณ์สงครามระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่าน แม้จะไม่ใช่สงครามของชาติพันธมิตร แต่ผลกระทบกลับกำลังลุกลามจนกลายเป็นวิกฤตการเมืองและเศรษฐกิจในหลายประเทศทั่วโลก ผู้นำชาติพันธมิตรจำนวนมากที่ปฏิเสธจะเข้าร่วมปฏิบัติการทางทหาร กำลังเผชิญแรงกดดันรุนแรงจากทั้ง ปธน.โดนัลด์ ทรัมป์ และประชาชนในประเทศของตนเอง

ในช่วงที่ผ่านมา ผู้นำโลกเริ่มเปลี่ยนท่าทีอย่างชัดเจน จากเดิมที่พยายามรักษาความสัมพันธ์กับทรัมป์ กลายเป็นการออกมาวิพากษ์วิจารณ์มากขึ้น เนื่องจากแรงกดดันภายในประเทศที่เพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะจากปัญหาราคาพลังงานที่พุ่งขึ้นและค่าครองชีพที่สูงขึ้น

นายกรัฐมนตรีเคียร์ สตาร์เมอร์ แห่งสหราชอาณาจักร ซึ่งครั้งหนึ่งเคยพยายามสร้างมิตรภาพกับทรัมป์ ได้ออกมากล่าวด้วยความเหลืออดว่าเขารู้สึกเบื่อหน่าย ที่ประชาชนชาวอังกฤษต้องเผชิญกับค่าไฟและค่าพลังงานที่พุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นผลโดยตรงจากการกระทำของทรัมป์ในตะวันออกกลาง

เช่นเดียวกับในอิตาลีที่ นายกฯ จอร์เจีย เมโลนี ซึ่งเป็นผู้นำขวาจัดที่เคยใกล้ชิดกับทรัมป์มากที่สุดและพยายามเป็นสะพานเชื่อมระหว่างทำเนียบขาวกับยุโรป ก็ต้องหันมาวิจารณ์ทรัมป์เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา (13 เม.ย.) ต่อการโจมตีสมเด็จพระสันตะปาปาเลโอ ที่ 14 ว่าเป็นเรื่องที่ยอมรับไม่ได้ เพราะอิตาลีมีชาวคาทอลิกมากกว่า 40 ล้านคนและมีความสัมพันธ์พิเศษกับวาติกัน ความนิยมของเธอเองก็ลดลงจากราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่พุ่งสูงเนื่องจากสงคราม

ทรัมป์ กลับตอบโต้ด้วยคำพูดรุนแรง โดยบอกกับสื่ออิตาลีว่า เขาตกใจกับสิ่งที่นายกฯ อิตาลีพูด และเธอต่างหากที่เขายอมรับไม่ได้ เพราะเธอไม่สนใจว่าอิหร่านจะมีอาวุธนิวเคลียร์และอาจระเบิดอิตาลีภายใน 2 นาที ความสัมพันธ์ที่เมโลนีสร้างมานานกว่า 1 ปีจึงพังทลายลงในพริบตา

นายกฯ อิตาลี จอร์เจีย เมโลนี และ ปธน.โดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ

ตัวเลขที่ไม่โกหกใคร เศรษฐกิจโลกในสภาวะชะงักงัน

ความกังวลของผู้นำเหล่านี้ได้รับการยืนยันโดยคำเตือนจากกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) เมื่อวันอังคารที่ผ่านมา (14 เม.ย.) โดยระบุว่าโลกกำลังเข้าสู่สถานการณ์ "เชิงลบ" ที่อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจทั่วโลกอาจลดลงเหลือเพียงร้อยละ 2.5 ในปีนี้ จากเดิมที่คาดการณ์ไว้ที่ร้อยละ 3.4 ในปี 2568 สำหรับประเทศที่พึ่งพาก๊าซและน้ำมันจากตะวันออกกลาง สถานการณ์จะยิ่งเลวร้ายลงไปอีก

โดยเฉพาะสหราชอาณาจักร IMF ได้ปรับลดคาดการณ์การเติบโตของจีดีพีลงเหลือเพียงร้อยละ 0.8 ในปีนี้ จากเดิมที่คาดไว้ร้อยละ 1.3 ซึ่งถือเป็นหายนะสำหรับรัฐบาลของสตาร์เมอร์ที่กำลังสั่นคลอนจากการไม่สามารถทำตามสัญญาที่ให้ไว้ว่าจะกระตุ้นเศรษฐกิจให้กลับมาโชติช่วงได้อีกครั้ง

เคียร์ สตาร์เมอร์ นายกฯ สหราชอาณาจักร

ในขณะที่ฟากฝั่งเอเชียอย่างญี่ปุ่น นายกฯ ซานาเอะ ทาคาอิจิ ที่เพิ่งได้รับชัยชนะครั้งประวัติศาสตร์ในเดือน ก.พ. ก็ต้องเผชิญกับมรสุมตั้งแต่ต้นเทอม เนื่องจากญี่ปุ่นพึ่งพาพลังงานจากตะวันออกกลางเป็นหลัก ค่าขนส่งที่เพิ่มขึ้นกำลังผลักดันให้ราคาสินค้าสูงขึ้นและขัดขวางการปรับขึ้นค่าแรงที่ประชาชนเฝ้ารอ

วิกฤตความนิยมและรอยร้าวใน NATO

ก่อนสงครามอิหร่าน ทรัมป์ ก็ได้รับความนิยมต่ำในหลายประเทศพันธมิตรอยู่แล้ว จากการสำรวจของ Pew Research ปีที่แล้ว คะแนนนิยมของเขาอยู่ที่ร้อยละ 35 หรือต่ำกว่าในหลายประเทศ และสูงกว่าโจ ไบเดน เพียงไม่กี่ประเทศ เช่น อิสราเอลและไนจีเรีย ความขัดแย้งนี้ไม่ใช่แค่ชั่วคราว แต่กำลังทำลายโครงสร้างพันธมิตรที่เคยช่วยขยายอิทธิพลทางการเมืองและเศรษฐกิจของสหรัฐฯ มานานหลายทศวรรษ

ทรัมป์เองก็มองนาโตไม่ใช่พันธมิตรป้องกันร่วม แต่เป็นเครื่องมือในการผลักดันนโยบายต่างประเทศของเขา เช่น การส่งเรือไปเปิดช่องแคบฮอร์มุซ เขาแสดงความไม่พอใจอย่างชัดเจนต่อพันธมิตรที่พึ่งพาร่มป้องกันของสหรัฐฯ แต่ไม่ยอมร่วมรบ การต่อต้านสงครามจากประชาชนในยุโรปยิ่งทำให้ผู้นำเหล่านี้ไม่กล้าเข้าร่วม เพราะสงครามถูกมองว่าไม่ฉลาด ไม่มีโอกาสสำเร็จ และละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศ

บทเรียนราคาแพงจากแคนาดาถึงฮังการี

ในแคนาดา นายกฯ มาร์ก คาร์นีย์ ได้พิสูจน์ให้เห็นว่าการยืนหยัดต่อต้านทรัมป์คือทางรอดทางการเมือง เขาเพิ่งเปลี่ยนรัฐบาลเสียงข้างน้อยให้กลายเป็นเสียงข้างมากจากการเลือกตั้งซ่อมและการแปรพักตร์ของฝ่ายค้าน โดยคาร์นีย์ประกาศกร้าวในการประชุมพรรคเสรีนิยมว่าจะสร้างแคนาดาให้แข็งแกร่งจนไม่มีใครสามารถพรากอธิปไตยไปได้

ท่าทีของเขาคือการประกาศอิสรภาพจากการครอบงำของสหรัฐฯ แม้จะต้องแลกมาด้วยความเสี่ยงจากการเก็บภาษีศุลกากรและการเจรจาข้อตกลงการค้าอเมริกาเหนือที่ขมขื่นก็ตาม

ขณะที่ในยุโรปตะวันออก ปรากฏการณ์ "ออร์บาน" ร่วงจากอำนาจคือจุดเปลี่ยนที่สำคัญที่สุด "วิกเตอร์ ออร์บาน" ผู้นำจอมเผด็จการที่ครองอำนาจมานาน 16 ปี และเป็นที่เชิดชูของกลุ่ม MAGA (Make American Great Again) ต้องพ่ายแพ้การเลือกตั้งอย่างน่าตกใจ ทั้งที่ทรัมป์และเจดี แวนซ์ พยายามช่วยรณรงค์หาเสียงให้อย่างหนัก ความพ่ายแพ้นี้ส่งสัญญาณว่าผู้นำประชานิยมในยุโรปอาจต้องตีตัวออกห่างจากขบวนการ MAGA หากต้องการรักษาอำนาจของตนเองไว้

วิกเตอร์ ออร์บาน อดีตผู้นำเผด็จการ ฮังการี

ความย้อนแย้งของอำนาจทางการทหาร

แม้ผู้นำยุโรปจะเริ่มกล้าวิจารณ์ทรัมป์มากขึ้น แต่พวกเขาก็มีข้อจำกัดที่สำคัญ นั่นคือความอ่อนแอทางทหาร เมื่อทรัมป์ตำหนิว่าพันธมิตรนาโตไม่ยอมส่งเรือไปช่วยเปิดช่องแคบฮอร์มุซ นั่นหมายถึงเขาจี้ถูกจุดอ่อนที่แสนเจ็บปวด เพราะความจริงคือประเทศเหล่านั้นไม่ได้เพียงแค่ขาดแรงสนับสนุนทางการเมือง แต่พวกเขาไม่มีขีดความสามารถทางทหารเพียงพอ หลังจากตัดงบประมาณป้องกันประเทศมานานหลายปี

หากทรัมป์ ถอนตัวจากนาโตจริง ยุโรปจะต้องเร่งเพิ่มงบกลาโหมติดอาวุธใหม่เพื่อพึ่งพาตนเอง ซึ่งหมายถึงการตัดงบสวัสดิการและสาธารณสุข ที่อาจนำไปสู่การประท้วงและการล่มสลายของรัฐบาล

สุดท้ายแล้ว แม้จะโกรธเคืองทรัมป์แค่ไหน แต่ยุโรปก็ยังไม่สามารถเสี่ยงที่จะแตกหักกับสหรัฐฯ ได้อย่างเต็มตัว ขณะที่ ผลกระทบระยะยาว อาจทำให้พันธมิตรที่เคยแข็งแกร่งอ่อนแอลง และสหรัฐฯ ต้องเผชิญกับโลกที่ไม่ยอมตามทุกคำสั่งอีกต่อไป

อ่านข่าวอื่น :

สงกรานต์วันสุดท้าย ถนนข้าวสาร-สวนเบญจกิติ คึกคัก

"อิสราเอล" ละเมิดการหยุดยิง โจมตีปาเลสไตน์ มีผู้เสียชีวิต 11 คน

ตรวจพบสารเสพติดในร่างกายคนขับกระบะชน 4 เยาวชนเสียชีวิต